W dniach 2-4.11.2010 odbył się w Oslo kurs „Advanced Training In Inhibitor Management In Surgery”. Kurs organizowany był w Szpitalu Uniwersyteckim w Oslo. Kurs prowadzony był przez ekspertów w dziedzinie leczenia operacyjnego pacjentów z hemofilią powikłaną inhibitorem, takich jak Pal Andre Holme, Benny Soerensen, Gjeir Tjoennfjord, Carmen Escuriola, Albert Paus I Anders Glomstein. Wśród uczestników kursu znaleźli się lekarze z Litwy, Japonii, Wielkiej Brytanii, Austrii, Kolumbii, Włoch, Brazylii i Polski.
Program trzydniowego kursu był niezwykle intensywny. Omówiono niemal wszystkie aspekty leczenia pacjentów z hemofilią powikłaną inhibitorem.
W pierwszym dniu kursu dr Tjonnfjord przedstawił historię prób leczenia operacyjnego pacjentów z inhibitorem i wcześniejsze problemy z tym związane. Następnie dr Axel Schoppmann omówił cechy APCC, mechanizm działania, i zasady stosowania tego preparatu. W trakcie kolejnych wykładów dr Pal Andre Holme przedstawił międzynarodowe standardy leczenia pacjentów z hemofilią powikłaną obecnością inhibitora i związane z tym problemy. Szczególną uwagę zwrócono na zastosowanie FEIBA w leczeniu krwawień oraz podczas planowych operacji ortopedycznych. Zaprezentowano doświadczenia ośrodka i dotychczasowy materiał kliniczny. Przedstawiono również protokoły zastosowania rekombinowanego czynnika VIIa. Szczególne zainteresowanie wzbudziła kombinowana terapia sekwencyjna z użyciem obu tych leków. Zwrócono uwagę na ryzyko powikłań zakrzepowo- zatorowych i możliwości jego redukcji.
Dr Carmen Escuriola przedstawiła doświadczenia w indukcji tolerancji immunologicznej oraz w zastosowaniu FEIBA w profilaktyce krwawień u pacjentów z inhibitorem, przedstawiono wyniki leczenia profilaktycznego, umożliwiającego redukcję krwawień o 74%.
Szczególne znaczenie dla piszącego to sprawozdanie miały wykłady dr Alberta Pausa dotyczące elektywnych operacji ortopedycznych u pacjentów z inhibitorem. Przedstawiono możliwości leczenia artropatii stawu kolanowego, skokowego i łokciowego. Szczególnie interesujące było przedstawienie wyników rzadko wykonywanych operacji alloplastyk stawu łokciowego i skokowego. Dr Paus podkreślił, że obecnie istnieją warunki, aby pacjenci z inhibitorem byli kwalifikowani do planowych operacji chirurgicznych podobnie jak pacjenci bez inhibitora.
Dr Michael Dodgson omówił zagadnienia i problemy anestezjologiczne planowych operacji u pacjentów z inhibitorem.
W trakcie kolejnych wykładów omówiono metodę radiosynowektomii i doświadczenia ośrodka norweskiego. Dr Benny Sorensen przedstawił zagadnienia fizjologii i patofizjologii krzepnięcia i mechanizmy potencjalnych problemów u pacjentów z inhibitorem. Podkreślono szczególne trudności w monitorowaniu hemostazy u tych pacjentów. Omówiono także działanie i protokoły podawania inhibitorów fibrynolizy. Na szczególne zainteresowanie zasługuje fakt, że w niektórych krajach stosowanie tych leków należy do standardu postępowania podczas wykonywania alloplastyk stawów, co umożliwia ograniczenie krwawienia pooperacyjnego o około 40%.
Z dużym zainteresowaniem spotkał się wykład na temat zastosowania tromboelastografii w monitorowaniu hemostazy w okresie okołooperacyjnym. Zaprezentowano metodę badania, przykładowe wyniki i ich interpretację.
Niezwykle cennym aspektem kursu była możliwość wymiany doświadczeń między biorącymi w nim udział lekarzami. Szczególnie ciekawe były relacje dr Hideyuki Takedani z Japonii, który jako ortopeda, przeprowadza operacje wymiany stawów u pacjentów z hemofilią powikłaną inhibitorem nie korzystając przy tym z pomocy hematologa i samemu ustalając programy podawania leków.
Kurs prowadzony był niezwykle sprawnie a kompetencje i zaangażowanie wykładowców oraz organizatorów zasługują na najwyższe uznanie.
Piotr Żbikowski
